Zorgplicht bij beleggingsdienstverlening

afbeelding van Jaap Penders

Beleggen geeft de mogelijkheid om je vermogen te laten groeien. Meer dan 1 miljoen particulieren beleggen. Een belegger kan zelfstandig beleggen, met advies beleggen of zijn vermogen laten beheren. Deze drie hoofdvormen van beleggingsdienstverlening worden respectievelijk execution only, advies en vermogensbeheer genoemd.

Een bank heeft als bij uitstek professioneel en deskundige partij een bijzondere zorgplicht ten opzichte van een particuliere, niet professionele klant. De zorgplicht vloeit voort uit de eisen van redelijkheid en billijkheid en is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. De gekozen vorm van dienstverlening is van belang voor de omvang van de zorgplicht van de bank.

Bij execution only dienstverlening voert de bank of broker alleen de order uit, die door de belegger uitdrukkelijk en op eigen initiatief wordt gegeven. De belegger is zelf verantwoordelijk voor de gedane belegging, waarbij hij zelf de risico’s dient te beoordelen en of de belegging geschikt voor hem is. De bank hoeft slechts een beperkt cliëntprofiel op te maken.

Bij advies en vermogensbeheer bestaat de bijzondere zorgplicht eruit dat de bank voorafgaand aan de dienstverlening de belegger de relevante informatie over de dienstverlening moet verstrekken.

Naast de informatieplicht rust op de bank een onderzoeksplicht. De bank dient informatie in te winnen over financiële positie, kennis, ervaring, doelstellingen en risicobereidheid die redelijkerwijs relevant is voor het advies of het beheer van het vermogen (het ken-uw-cliënt beginsel). De bank moet deze informatie in een cliëntprofiel vastleggen.

Bij advies is de belegger zelf verantwoordelijk voor de gevolgen van zijn beslissingen, tenzij hij kan aantonen dat de bank adviezen heeft gegeven die een redelijk handelend en redelijk bekwaam adviseur niet zou hebben gegeven. De omschreven zorgplicht brengt mee dat de bank de belegger indringend moet waarschuwen voor de bijzondere risico’s die aan de transactie zijn verbonden en de belegger moet waarschuwen indien de transacties niet passen bij zijn financiële mogelijkheden of doelstellingen, zijn risicobereidheid of deskundigheid.

Bij vermogensbeheer is de beheerder verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid en wordt zijn verantwoordelijkheid getoetst aan de vraag of hij heeft gehandeld als een goed huisvader. Met andere woorden: had de beheerder dezelfde of soortgelijke beslissingen genomen als het beheerde vermogen zijn eigen vermogen betrof? De zorgplicht brengt mee dat de bank in een concreet geval, afhankelijk van alle omstandigheden van het geval, waaronder de beleggingsdoelstelling, de risicobereidheid en de inkomens- en vermogenspositie van de cliënt alsmede de mate van deskundigheid en relevante ervaring van de cliënt, een waarschuwingsplicht heeft. De beheerde portefeuille dient passend te zijn bij het cliëntprofiel.

In de praktijk gaat het in juridische procedures over de vraag of de klant gewaarschuwd is voor de risico’s en/of de verdeling van vermogen in de diverse beleggingscategorieën, zoals aandelen, obligaties, vastgoed en alternatieve beleggingen (de zogenaamde asset allocatie), wel past bij (het profiel van) de cliënt.

Er zijn derhalve vele verschillende situaties denkbaar, dus heeft u vragen over de zorgplicht, schroom niet om contact op te nemen met een juridisch expert.


Jaap Penders is eigenaar van Penders Advocatuur (www.pendersadvocatuur.nl). Deze column is geschreven op persoonlijke titel. De column heeft een educatief doel. De daarin verstrekte informatie kan niet worden beschouwd als een juridisch advies in welke vorm dan ook. Hoewel de informatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, wordt geen garantie gegeven voor de juistheid en volledigheid van de informatie. Columnist heeft geen zeggenschap over de website van BeursEffecten. Columnist is niet aansprakelijk voor welke schade dan ook, direct of indirect, die op enige wijze ontstaat door en/of voortvloeit uit het gebruik van de column en (de informatie op) voornoemde website.


Ook interessant: