Zero risk bias

afbeelding van Erik Aalbers

Onze voorkeur om risico te reduceren tot 0.

In het dagelijkse leven lopen we met alles wat we doen een risico. Of het nu bijvoorbeeld autorijden, fietsen of roken is. Het zijn risico’s die we enigszins zelf in de hand hebben en daarmee ook denken te kunnen controleren. Hierbij speelt dan overigens zelfoverschatting ook een rol. We denken namelijk dat we met autorijden een beperkt risico lopen omdat we onszelf overschatten. “Anderen maken ongelukken, ik niet”.

Daarnaast lopen we nog allerlei andere risico’s, die veel minder te controleren zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan straling als gevolg van een kernongeluk of een terroristische aanslag. Deze laatste risico’s, die we niet kunnen controleren, zouden we het liefst op voorhand willen uitsluiten.

De theorie, die de zero risk bias wordt genoemd, komt erop neer dat we bij belangrijke kwesties de voorkeur geven aan geen enkel risico, ook al zijn er opties die een grotere risicovermindering bewerkstelligen. De theorie is door de sociale wetenschappers Jonathan Baron, Rajeev Gowdan en Howard Kunreuther beschreven in een wetenschappelijk artikel in 1993. Hierin kwam de volgende case aan de orde:

Twee steden hebben vuilnisbelten die het grondwater vervuilen. De ene stad heeft twee miljoen inwoners, de andere één miljoen. De afvalberg van de grote stad veroorzaakt acht gevallen van kanker per jaar; die van de kleinere stad leidt tot vier gevallen per jaar. Om de vuilnisbelten schoon te maken zijn er 3 opties:

  1. Beide afvalhopen worden gedeeltelijk schoongemaakt, waardoor het aantal kankergevallen in de grote stad wordt gereduceerd van 8 tot 4 en in de kleine stad van 4 tot 2.
  2. Een totale schoonmaakoperatie van de vuilnisbelt van de kleine stad en een gedeeltelijke van de afvalberg in de grote stad. Daardoor vermindert het aantal kankergevallen in de kleine stad van 4 tot 0, en in de grote stad van 8 tot 7.
  3. Een grote schoonmaak van de vuilnisbelt in de grote stad, en een gedeeltelijke reiniging van die in de kleine stad. Het aantal kankergevallen in de grote stad wordt zo gereduceerd van 8 tot 3, en in de kleine stad van 4 tot 3.

Optie 2 leidt tot een vermindering van 5 kankergevallen, terwijl de opties 1 en 3 leiden tot een vermindering van 6. Toch kozen 42% van de proefpersonen voor optie 2: de optie met het “nul-risico” erin.
 

Waarom nul-risico?

Waarom kiezen beleggers dan voor het nul-risico? En hoe is deze zero risk bias zichtbaar in de financiële wereld? De keuze voor nul-risico kan verklaard worden doordat wanneer het risico ‘weg’ is, je je geen zorgen meer hoeft te maken. We houden van zekerheid en die wordt bereikt bij de waarde 0 voor risico. Maar nul-risico is een illusie.
 

Beleggingsrisico en gedrag

Ook in de beleggingswereld zien we dit gedrag terug. Wanneer zich ‘controleerbare’ beleggingsrisico’s voordoen, zoals een verandering in bedrijfsomstandigheden of een daling van aandelenkoersen als gevolg van een bijstelling van macro economische data, valt dit binnen de kaders die acceptabel zijn. We anticiperen of reageren op deze ontwikkelingen en passen onze risicoperceptie aan.

Wanneer zich echter teveel risicovolle events tegelijk voordoen, zoals in de afgelopen weken met de devaluatie van de Chinese munt, de wel/niet renteverhoging in de VS, de plotselinge problemen bij VW en de daling van de olieprijs, dan zijn beleggers het overzicht en de controle kwijt en geven ze de voorkeur aan de nul-risico optie: zoveel mogelijk risico afbouwen, bij voorkeur tot 0. Dit leidde dan ook tot een forse daling van aandelenmarkten.

Het elimineren van het risico tot nul heeft dan de voorkeur boven het afbouwen van bijvoorbeeld het grootste risico tot een lager risico. De zero risk bias treedt hier dus op. Een ander voorbeeld is de financiële crisis in 2007/08, waar beleggers ook massaal kozen om alle risico te verkopen en te kiezen voor nul-risico.

Waarbij je je overigens kunt afvragen of de vlucht naar ‘veilige’ obligaties of geld aanhouden in cash dan nul-risico met zich meebrengt. Dat lijkt in deze markt ook een illusie.


Drs Erik Aalbers RBA is als Senior Vermogensbeheerder verbonden aan “Andreas Capital” (www.andreas-capital.com) en is eigenaar van “Aalbers Financial Services”. Deze op persoonlijke titel geschreven column dient uitsluitend als achtergrondinformatie en is nadrukkelijk niet bedoeld als beleggingsadvies. Tevens is deze column geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. U neemt te allen tijde zelf uw beslissingen en bent daar alleen zelf verantwoordelijk voor.


Ook interessant: