Heeft de CDS nog toekomst?

afbeelding van Martine Hafkamp

Arme speculant. Voor één van de favoriete speeltjes van hedgefondsen en andere speculatieve beleggers lijkt het einde nabij: de Credit Default Swap (CDS). Een CDS is eenvoudig gezegd een soort van verzekering tegen een ‘default’, een in gebreke van betaling blijven van een uitgever van een (staats)obligatie. Het ‘mooie’ van een CDS is dat deze ook ‘naked’ valt te sluiten. De koper van de verzekering hoeft het verzekerde object (de obligatie) helemaal niet te bezitten. Het is alsof je een opstalverzekering voor het huis van je overbuurman sluit in de hoop dat het afbrandt. Het is dus gokken dat een ander in de problemen komt.

Tot de kredietcrisis genoot dit derivaat een lage bekendheid. Maar sinds het omvallen van Lehmann Brothers is dit spectaculair veranderd. Aan de val van Lehmann hebben Goldman Sachs en andere grote beleggers miljarden verdiend met de swaps. Dit ging ten koste van de destijds grootste verzekeraar ter wereld AIG die een mogelijk ‘default’ van Lehmann en andere banken verzekerd had. Toen de CDS-en uitbetaald moesten worden, ging dit om zulke grote bedragen dat AIG de verplichtingen niet kon nakomen en de Amerikaanse overheid ze moest redden. Onlangs kostte het speculeren met Europese staatsobligaties het Amerikaanse effectenhuis MF Global de kop.

Sinds de kredietcrisis is de CDS enorm populair geworden, vooral om de kredietwaardigheid van landen aan te geven. Maar de populariteit is tanende. Eerst was er de teleurstelling afgelopen zomer dat een verzekering op een ‘default’ van Amerikaanse treasuries eigenlijk onzin bleek. Want de Amerikaanse obligatiemarkt is zo groot dat een eventuele wanbetaling door geen enkele partij te dragen valt. Dit geldt min of meer ook voor Britse of Duitse staatsobligaties, hoewel hiervoor nog steeds CDS-en afgesloten worden.

Vervolgens was daar het Europees Parlement. Menig politicus is van mening dat een CDS een speculatief instrument is dat de kredietcrisis heeft verergerd. Daarom hebben de EU-lidstaten medio oktober besloten de CDS-markt voor staatsobligaties aan banden te leggen. Besloten is dat over ruim een jaar het niet langer mogelijk is om ‘naked’ een CDS te sluiten. Daarmee wordt het grootste gedeelte van de vraag naar het product weggenomen.

Toch lijkt deze maatregel averechts te gaan werken. Want als beleggers zich niet langer kunnen verzekeren tegen wanbetaling, dan eisen ze gewoon een hogere rente op risicovolle staatsobligaties. En daarmee komen landen als Spanje of Italië alsnog in de problemen. Bovendien hebben de Europese lidstaten een berg boter op het hoofd. In het op de Eurotop van vorige week gesloten akkoord is immers bepaald dat het EFSF als soort van verzekeraar gaat optreden voor risicovolle staatsobligaties.

Datzelfde akkoord lijkt de CDS-markt voor staatsobligaties de nekslag toe te brengen. Het afstempelen van 50 procent op de Griekse staatsleningen is een ‘credit event’, een reden om de uitbetaling van de CDS te vorderen. Maar helaas voor de speculant hebben de Europese regeringsleiders in overleg met de banken geregeld dat de afstempeling ‘vrijwillig’ is. Vanwege deze vrijwilligheid heeft de scheidsrechter in deze, de International Swaps and Derivatives Association (ISDA), bepaald dat een uitbetaling niet nodig is. Daar gaat je duur betaalde swappremie…..

‘Gelukkig’ kwam de Griekse premier Papandreou de speculant tegemoet door een referendum aan te kondigen. Hoewel deze keutel onder grote internationale druk weer werd ingetrokken, lijkt de kans op een ongecontroleerd faillissement van Griekenland stukje bij beetje dichterbij te komen en gloort er weer hoop voor de CDS-speculant.

 

Martine Hafkamp is directeur van Fintessa te Baarn, www.fintessa.nl

Deze column is geen advies.
Lees op hun site haar disclaimer.


Ook interessant: