De schijnzekerheid van uw risicoprofiel

afbeelding van Jeroen Brenninkmeijer

Elk jaar vraagt uw bank of beheerder inmiddels braaf of uw risicoprofiel nog wel aansluit op uw doelstellingen. Het komt misschien een beetje geforceerd over en helaas, soms is dat ook zo. Want dit is een verplichting en daar worden de klantdossiers op gecontroleerd.

Maar het is toch heel belangrijk om elk jaar eens goed te kijken naar het risicoprofiel, maar dan niet vanuit het verplichte checklijstje met vragen. Nee, eigenlijk zou u de volgende vragen aan uw bank of beheerder moeten stellen, om een geruststellend gevoel te krijgen dat u nog wel binnen uw risicogrenzen belegt.
 

Waarom moet u vragen stellen?

Als u niet verrast wilt worden door een veel grotere vermogensdaling, of zeker wilt zijn dat uw doelstelling nog steeds haalbaar is, dan is het goed om zelf kritisch vast te stellen of het risico van uw beleggingen binnen de grenzen blijft. Bij veel portefeuilles die ik recentelijk heb gezien, is er sprake van veel meer risico dan standaard de verdeling tussen aandelen, obligaties en overige beleggingen doet vermoeden.

Het traditionele risicoprofiel gaat er doorgaans van uit dat uw beleggingen in vastrentende waarden (obligaties, deposito’s, etc.) weinig risico behelzen. Immers, obligaties leveren meestal een vaste inkomstenstroom op (couponrentes) en lossen aan het einde van de looptijd af.

Van aandelen wordt meer risico verwacht, immers de koersen fluctueren heviger, de inkomstenstroom is minder zeker (dividend is een winstuitkering, dus langdurig verlies betekent minder of geen dividend) en bij een faillissement sta je als aandeelhouder achteraan in de rij van schuldeisers. Gemakshalve zijn ook de beleggingen in andere categorieën doorgaans risicovoller als in obligaties en ze worden vaak voor risicospreiding aan een portefeuille toegevoegd.
 

Welke risico’s kunnen er in de portefeuille gekropen zijn?

De grootste kans op extra en minder zichtbare risico’s lopen beleggers binnen de categorie vastrentende waarden. Door de zeer lage rentevergoedingen op met name staatsobligaties, zijn beleggers steeds meer op zoek gegaan naar hogere rendementen. Dit doen ze door bijvoorbeeld risicovollere (bijvoorbeeld high yield of CoCo) obligaties te kopen, de gemiddelde looptijd van obligaties te verlengen of valutarisico’s op de obligaties te nemen. Hieronder staan puntsgewijs deze risico’s beschreven zodat u ze in het gesprek aanhangig kan maken.

Risicovollere obligaties: als de kredietwaardigheid van een uitgevende instelling lager is of de aflossingsvoorwaarden van een obligatie minder zekerheden biedt, dan krijg je daarvoor doorgaans een hogere rentevergoeding. Maar daarmee neemt de zekerheid op kapitaalsbehoud in de portefeuille wel af.

Langere looptijd: Om een hoger rendement te halen, kan je ook beleggen in obligaties met een langere looptijd. Daarmee verhoogt men dan wel de rentegevoeligheid van de beleggingen. En als de rente gaat stijgen, zullen de koersen van langer lopende obligaties harder in koers doelen.

Valuta risico: Een obligatie in een andere valuta kan ook een hogere rentevergoeding geven. Vroeger zagen we veel beleggers in Australische of Nieuw-Zeelandse staatsobligaties. Maar het kan ook een manier zijn om te speculeren op bijvoorbeeld een stijgende US dollar ten opzichte van de euro.

Het risicoprofiel waarvoor u heeft getekend, houdt vrijwel nooit rekening met extra valutarisico in de obligatiebeleggingen. Ook is de koersgevoeligheid door oprekking van het risico vaker meer in de buurt van het aandelenrisico. De spreiding tussen aandelen en obligaties heeft dan alleen op papier nog waarde. In de praktijk is het samengestelde risico van een klassieke verdeling tussen aandelen en obligaties momenteel veel groter dan waar de beleggers vanuit gaan.

Bovendien heeft de recente valutastorm ook nog grote gevolgen gehad voor de beleggingen in opkomende markten. Landen als Brazilië, Rusland, India en zelfs China hebben valutair behoorlijke tikken gehad en de aandelenmarkten zakten ook nog eens behoorlijk.
 

Andere categorieën?

De spreiding naar grondstoffen heeft evenmin een dempend effect gehad. Vastgoedfondsen hebben daarentegen een min of meer vergelijkbaar koersverloop als de aandelen gehad. Tot slot hedge funds, daarover zijn de berichten gemixt. Sommige fondsen laten positieve rendementen zien, anderen zitten min of meer tussen de minnen van aandelen en obligatiebeleggingen in. Het lastige met hedge funds is de verhandelbaarheid. Het duurt vaak vier maanden alvorens een verkooporder ook daadwerkelijk is afgerekend. Lastig als je het geld plots nodig hebt. De laatste vraag die u dus nog kunt stellen, is hoe het met de verhandelbaarheid van de beleggingen zit.
 

Tijd voor een gesprek!

Toch zal spreiding tussen de diverse categorieën op termijn wel weer tot een evenwichtiger risicoprofiel leiden. Maar allereerst zal de rente op een normaler niveau terug moeten komen. Dat kan pas als de centrale banken de geld verruimende maatregelen (QE genaamd) gaan terugdraaien. Tot die tijd zitten we allemaal in dezelfde achtbaan, het is aan u om er zeker van te zijn dat de gordel wel goed is aangespannen. Tijd voor een gesprek met uw beleggingsmannetje of vrouwtje? Ik zou in ieder geval niet wachten tot het nieuwe kalenderjaar.


Jeroen Brenninkmeijer is partner en vermogensbegeleider bij MJR Advies (www.mjradvies.nl). Deze column is geschreven op persoonlijke titel. Deze column is bedoeld als achtergrondinformatie over de ontwikkelingen op de financiële markten en de regelgeving. Deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies en is geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. MJR Advies houdt zich niet bezig met het aanbevelen van beleggingen of beleggingsproducten en heeft bedrijfsmatig geen beleggingsposities. Eventueel vermelde financiële instrumenten dienen puur als voorbeeld en zijn nooit bedoeld als aanbeveling. Raadpleeg meer bronnen en neem zelf uw beslissingen. MJR Advies is niet vergunningplichtig en biedt onafhankelijke financiële ontzorging voor ondernemers en vrije beroepsbeoefenaren.


Ook interessant: