Psychologie op de oliemarkten

afbeelding van Erik Aalbers

De laatste maanden van 2014 werden op beleggingsgebied gedomineerd door de ontwikkeling van de olieprijs. 2014 begon met een olieprijs van circa $ 107,- en lange tijd bleef de koers ook boven de $ 100,-. De hoogste koers van $ 114,70 werd bereikt op 16 juni, waarna een soort duikvlucht begon. Het jaar eindigde met een prijs van $ 56,10. Hiermee is de koers in een half jaar tijd ruim gehalveerd. In de eerste weken van dit jaar viel de prijs nog verder terug, naar inmiddels rond de $ 45,-.
 

Negatieve en positieve gevolgen

De lagere olieprijzen hebben negatieve en positieve gevolgen voor de wereldeconomie.
Negatieve gevolgen zijn onder andere dat een aantal landen dat afhankelijk is van de olie-export inmiddels in zwaar weer is gekomen. Rusland stevent af op een stevige recessie, Venezuela dreigt failliet te gaan en landen in het Midden Oosten zien ineens een forse daling van hun inkomsten. Andere landen, zoals Noorwegen, zien een fikse waardevermindering van hun munt. Olie-ondernemingen zullen wellicht hun investeringen terugschroeven, met alle mogelijke gevolgen voor de hele keten. En tot slot zou er ook een negatieve impact kunnen zijn op alternatieve energiebronnen.

Positieve gevolgen zijn er ook: aan de pomp kost een volle tank een stukje minder, maar vooral landen die olie importeren hebben enorm veel baat bij een lagere prijs voor een vat olie. Belangrijkste landen die hiervan profiteren zijn China en India. Beide landen, die toch al een stevige groei kennen van hun economie, zullen de komende maanden een positieve impuls hiervan kunnen zien.

Daarnaast wordt onder invloed van een dalende olieprijs ook nog eens de druk op stijgende inflatie een stuk minder. Of dit positief of negatief is, zijn de meningen over verdeeld.
 

Markten nerveus

In het algemeen lijken de positieve effecten op de wereldeconomie groter te zijn dan de negatieve effecten. En toch werden aandelenmarkten erg nerveus van een dalende olieprijs en nam de volatiliteit erg toe. Hoe komt dit? Ik haak hiervoor aan bij de theorie van behavioral finance, die zoals zo vaak een verklaring geeft voor hoe mensen/beleggers zich gedragen.
 

Behavioral finance

De beweging in de olieprijs in de laatste maanden kan niet verklaard worden door fundamentele oorzaken: er heeft slecht een kleine verandering plaatsgevonden in de vraag en aanbodverhoudingen. Het lijkt er meer op dat fundamentele ontwikkelingen die al een paar jaar aan de gang zijn, door de markt genegeerd zijn. De productie van schalie-olie in de VS laten al 3 jaar een toename zien, en daarnaast is er ook al een jaar of drie sprake van een afname van de vraag naar olie. En toch bleef de olieprijs op ongeveer hetzelfde hoge niveau. En deze ontwikkelingen lijken stelselmatig genegeerd te zijn, totdat afgelopen najaar de markt ineens 3 jaar aan fundamentele data in korte tijd in de prijs heeft verwerkt.
 

Anchoring

Heel lang hebben beleggers vastgehouden aan een oud dominant verhaal (‘anchoring’) dat de olieprijs bepaald wordt door Saoedi Arabië en dat de OPEC toch wel ingrijpt als de prijs ‘te laag’ wordt. Dit leidt tot kuddegedrag en houdt de olieprijs kunstmatig op een hoog niveau. En ineens kantelde het verhaal naar een nieuw dominant verhaal: meer aanbod, minder vraag, en de OPEC grijpt niet in. En de kudde ging er heel snel achteraan en dreef de koers naar beneden.

Het nieuwe dominante verhaal op de oliemarkt zou ook weer heel lang kunnen aanhouden. Zo lang als we met zijn allen erin willen geloven, zal de olieprijs op een lager niveau een nieuw evenwicht vinden.


Drs Erik Aalbers RBA is als Senior Vermogensbeheerder verbonden aan “Andreas Capital” (www.andreas-capital.com) en is eigenaar van “Aalbers Financial Services”. Deze op persoonlijke titel geschreven column dient uitsluitend als achtergrondinformatie en is nadrukkelijk niet bedoeld als beleggingsadvies. Tevens is deze column geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. U neemt te allen tijde zelf uw beslissingen en bent daar alleen zelf verantwoordelijk voor.


Ook interessant: