Kunnen algoritmes volgende crisis voorspellen?

afbeelding van Erik Aalbers

We leven in een informatiemaatschappij. Van alle kanten komt informatie in een moordend tempo tot ons, of we nu willen of niet. Ons brein wordt dagelijks overspoeld met informatie en moet daar maar mee zien om te gaan. Jezelf afsluiten voor dergelijke informatiestromen is moeilijk, zo niet onmogelijk.

Een belegger krijgt dagelijks ook een enorme stroom aan informatie op zich af. En gebruikt die informatie om bewust, of onbewust, zich een mening te vormen over welke kant de economie en financiële markten opgaan. Veelal wordt bij deze informatie gebruik gemaakt van fundamentele analyse, waarbij men tracht een voorspelling te doen hoe de economie zich ontwikkelt. Alleen is de financiële wereld dermate complex, dat een zinnige voorspelling erg ingewikkeld blijkt te zijn.

Kijk bijvoorbeeld naar de uitspraken van economen over de gevolgen van een negatieve rente voor een economie en of het inflatie opjaagt of niet. Of kijk naar de visie die economen hebben op Japan en de plannen die de centrale bank daar de laatste jaren heeft ontvouwd. Meningen lopen ver, en steeds verder, uiteen.

Dit leidt mij naar de stelling dat financiële markten veel te complex zijn voor het menselijke brein om volledig te bevatten. De mens heeft een beroerde reputatie voor het voorspellen van financiële crises, hoewel er, met ‘hindsight’ (dat wel) wel degelijk signalen waren bij eerdere crises dat er iets vervelends aan zat te komen.
 

Andere mogelijkheden die de mens behulpzaam kunnen zijn?

Degenen die de film “The Big Short” hebben gezien (naar het boek van Michael Lewis), weten wat er mogelijk is met het analyseren van data. En weten dan ook hoe de conservatieve financiële wereld reageerde op de ontdekkingen op basis van die data.

Recent hebben twee computerwetenschappers, Samuel Rönnqvist en Peter Sarlin, onderzocht of zogenaamde deep-learning algoritmes een bijdrage kunnen leveren aan het ‘voorspellen’ van toekomstige financiële ontwikkelingen. Alvorens in te gaan op dit onderzoek, eerst een paar definities.

Een algoritme is een set regels die stap voor stap uiteenzetten welke wiskundige handelingen er moeten worden verricht. Veelal worden computers ingezet om een (complex) algoritme door te rekenen. Een deep learning algoritme is dan weer een algoritme waarbij de computer de rol van de mens overneemt in het doen van voorspellingen op basis van context (bepaalde samenhangende ontwikkelingen). De computer wordt daarmee zelf lerend.

Terug naar het onderzoek. De algoritmes van de beide onderzoekers hebben over de periode 2007-2014 in totaal 6,6 miljoen financiële artikelen onderzocht op patronen en verbanden. Hieruit bleek dat er wel degelijk voorspelkracht zit op het gebied van herkennen van bijvoorbeeld stresssituaties bij banken. Omdat het algoritme met historische data werkte, is het geen voorspelling en kunnen we achteraf zeggen dat de algoritmes hebben gewerkt.

Maar beide onderzoekers zijn ervan overtuigd dat ze in de toekomst op basis van algoritmes irrationele uitbundigheid of oververhitting van een economie kunnen herkennen voordat deze zich voordoet. En daarmee zou het zeer interessant kunnen zijn voor de financiële markten.

Klinkt dit allemaal een beetje ver van ons bed? Misschien wel, maar dat is wellicht omdat dit technieken zijn die ons “eenvoudige” brein te boven gaan.

Daar komt bij dat de financiële wereld behoorlijk conservatief is en blijft vasthouden aan economen en strategen die een voorspelling trachten te doen van hoe de wereldeconomie zich de komende 12 maanden zal ontwikkelen. Om vervolgens achteraf de verklaring te geven hoe dit heeft kunnen gebeuren.

Ik ben benieuwd wanneer de eerste signalen komen (of zijn ze er misschien al?) van een naderend economisch onheil, die gebaseerd zijn op algoritmes. En dan ben ik met name benieuwd hoe de financiële wereld hierop reageert. Blijven we vasthouden aan oude wetten en wijsheden of omarmen we de nieuwe ontwikkelingen en zetten we deze hulpmiddelen in?

De tijd en het algoritme zal het leren.


Drs Erik Aalbers RBA is als Senior Vermogensbeheerder verbonden aan “Andreas Capital” (www.andreas-capital.com) en is eigenaar van “Aalbers Financial Services”. Deze op persoonlijke titel geschreven column dient uitsluitend als achtergrondinformatie en is nadrukkelijk niet bedoeld als beleggingsadvies. Tevens is deze column geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. U neemt te allen tijde zelf uw beslissingen en bent daar alleen zelf verantwoordelijk voor.


Ook interessant: