Jeroen Vetter versus Bob Hagemans

Bob HagemansJeroen Vetter

 

Jeroen Vetter (CapitalGuards) interviewt Bob Hagemans (Optimix)

 

 

1. Hoeveel jaar zit je nu in het vak en wat was je beweegreden om de beleggingen in te gaan?

Ik zit zo’n 12 jaar in het vak. Ik ben ooit begonnen als stagiair bij een effectenkantoor in het Zuiden van het land, genaamd Berben’s Effectenkantoor (inmiddels overgenomen door het Deense Jyske Bank); later resulteerde dat in mijn eerste dienstverband in de beleggingswereld. Dat was tegen het einde van mijn studie beleggingstheorie. Vervolgens heb ik mijn afstudeerstage bij Merrill Lynch in Amsterdam gedaan, waar ik enige jaren later een vaste aanstelling heb gekregen. In die tussenliggende jaren heb ik ervaring opgedaan bij VermogensGroep, nu een onderdeel van UBS. Bij al deze partijen heb ik (kwantitatieve) analistenfuncties vervuld. Momenteel ben ik werkzaam als kwantitatief beleggingsanalist bij Optimix Vermogensbeheer.

Mijn passie voor beleggen is ontstaan doordat mijn vader en mijn grootvader belegden, en we hier regelmatig over spraken. Tijdens mijn middelbare school tijd heb ik ooit een deelname aan de Beurscompetitie – destijds georganiseerd door ESEC en de Rabobank – van mijn vader cadeau gekregen. Dat was een voor die tijd behoorlijk realistische nabootsing van de werkelijkheid, waarbij je kon inbellen om orders te doen. Ik geloof dat mijn ouders destijds niet zo blij waren met de telefoonrekening.

Daarnaast heb ik ooit een aantal dagen ‘meegelopen’ met iemand die bij de prestigieuze Amerikaanse broker en investment bank Merrill Lynch werkte in Amsterdam. Hij nam me destijds onder andere mee naar de toenmalige E.O.E. Optiebeurs. Mijn enthousiasme en honger naar meer kennis werd op deze manier alleen nog verder gestimuleerd. Na al deze mooie ervaringen was ik helemaal vastbesloten om in dit vakgebied terecht te komen, en dus besloot ik als eerste ‘serieuzere’ stap in die richting beleggingstheorie te gaan studeren aan de Universiteit van Tilburg.
 

2. Jij bent een ‘quant’. Kun jij in lekentaal uitleggen wat jij doet als kwantitatief analist?

Kort gezegd gebruik ik technieken uit voornamelijk de wiskunde en de statistiek om de financiële markten en aanverwante beleggingsvraagstukken (zoals bijvoorbeeld risicobeheer en fondsselectie) te analyseren. Die technieken maken het vervolgens mogelijk modellen te maken waarmee ik bepaalde verschijnselen ‘kwantificeer/meet’. Neem bijvoorbeeld het begrip risico: hoe definieer je dat en hoe meet je dat? Een veelgebruikte definitie voor risico is ‘beweeglijkheid’ van rendementen (ook wel ‘volatiliteit’ genoemd), en dat kan je meten aan de hand van de ‘standaarddeviatie’ van die rendementen (een maat uit de statistiek voor de spreiding van mogelijke uitkomsten).

Ik geloof er sterk in dat kwantitatieve technieken en modellen een enorme toegevoegde waarde kunnen hebben in het beleggingsproces; bijvoorbeeld bij het nemen van beleggingsbeslissingen, het beheersen van het risico, het analyseren van de performance of het selecteren van beleggingsfondsen. Echter enkel blind vertrouwen op deze modellen is ook weer onverstandig. Modellen doen een poging om de werkelijkheid te beschrijven, respectievelijk ontwikkelingen te voorspellen. Ze zijn echter (vaak) gebouwd op veronderstellingen en versimpelde aannames. Ze zijn een gereedschap waar je mee kan werken, maar voor een uiteindelijk goed resultaat heb je ook een grote dosis gezond verstand nodig. En daarmee is beleggen in mijn optiek een combinatie van ‘art’ en ‘science’.

De toegevoegde waarde in het gebruik van deze modellen/technieken zit naar mijn mening vooral in het feit dat je zaken concreet kan maken: je kan ermee kwantificeren/meten. Daardoor kun je abstracte zaken weergeven met behulp van een grafiek of ander plaatje, zodat je kunt zien ‘hoe het zit’. Dit visualiseren vergemakkelijkt het begrip en inzicht. Het is dan ook een persoonlijke passie en ambitie om deze modellen en technieken middels visualisaties toegankelijk te maken, zodat elke belegger/klant deze ook begrijpt! Bovendien worden, door dit visualiseren, innovatievere – lees betere – methodieken (sneller) voor deze doelgroep bereikbaar. Mijn devies is dan ook: “analyseren, visualiseren, kapitaliseren”. In mijn huidige positie bij Optimix krijg ik alle ruimte om mijn ideeën op deze manier verder uit te bouwen, en draag ik zo bij aan de verbetering van de communicatie met de klant.
 

3. Jij wil graag taaie en complexe financiële materie vertalen naar simpele visuele voorstellingen. Kun je er een paar noemen?

Eigenlijk vraag je nu naar het geheim van de smid, maar ik zal een tipje van de sluier oplichten. Zo hebben we bij Optimix een risicomaatstaf geïmplementeerd, die wij hebben omgedoopt tot het ‘Geschat Extreem Verlies’. Dit is een risicogetal dat zich concentreert op mogelijke verliezen die hoger zijn dan een bepaalde drempelwaarde; vandaar het woordje ‘extreem’. Het gemiddelde van deze extreme verliezen is vervolgens de waarde van dit risicogetal. Het geeft dus een inzicht in wat je gemiddeld in die ‘extreme gevallen’ zou kunnen verliezen; vandaar het woordje ‘geschat’.

We hebben deze maatstaf ingevoerd omdat we vinden dat risico gezien als slechts een maatstaf van beweeglijkheid te beperkt inzicht geeft in het echte risico, namelijk (permanent) verlies van het vermogen. Het nadeel van de standaarddeviatie is namelijk dat deze zowel ‘afwijkende’ bewegingen naar beneden als naar boven meeneemt. Onder andere met staafdiagrammen van geschatte mogelijke rendementen kun je snel ‘spotten’ waar deze extreme verliezen zitten (ze ‘steken immers uit’ en daarnaast hebben ze een felle opvallende kleur). Aanvullende visualisaties demonstreren vervolgens hoe van deze selectie van extreme verliezen een ‘gemiddeld verlies’ kan worden ‘geschat’.

Een ander voorbeeld waar wij verder aan ontwikkelen is de weergave van de economische/beleggingscyclus op basis van een klok (de zogenaamde ‘Investment Clock’, voor het eerst gepubliceerd in 1937). Er bestaan meerdere varianten van, maar het gemeenschappelijke idee erachter is dat het tijdstip op de klok – bijvoorbeeld ‘berekend’ door een kwantitatief beleggingsmodel – aangeeft waar we ons in de cyclus bevinden. Aan de hand van ‘hoe laat het is’ kunnen wij dan hopelijk beter getimede en onderbouwde vermogensallocatie beslissingen nemen.
 

4. Wat is de belangrijkste les die jij in je carrière (op beleggingsgebied) hebt geleerd?

De belangrijkste les is toch wel dat onverwachte gebeurtenissen zich vaker voordoen dan algemeen wordt gedacht, zoals ook duidelijk beschreven in het boek van Nassim Taleb, ‘The Black Swan’. Deze kunnen zowel positief als negatief zijn, maar ik doel hier natuurlijk op de negatieve omdat juist deze desastreuze en blijvende verliezen kunnen veroorzaken. Wees je hiervan bewust, en zorg er dan ook voor dat je altijd een ‘back-up’ plan klaar hebt.
 

5. Welke informatie wil je graag nog aan de bezoekers van BeursEffecten meegeven?

Voor beleggen in het algemeen: wanneer je iets niet begrijpt, vraag dan door. Ga op zoek naar de feiten en wees kritisch: neem niet alles zo maar voor zoete koek aan. Doe ook zelf onderzoek en stel jezelf daarbij steeds de vraag: “Hoe zit het nou echt?”. Snap je het niet, doe het dan ook niet en loop niet enkel achter de kudde aan. Mocht je met (beleggings)modellen werken, houd ze dan simpel en inzichtelijk. Dat wil overigens niet zeggen simplistisch, want sommige zaken zijn nou eenmaal complex. Dat kan een belangrijke reden zijn om dat nou juist uit te besteden aan experts...

 

Volgende interview: Bob Hagemans versus Bob Hendriks
Vorige interview: Arnaud Stütterheim versus Jeroen Vetter