Het failliet van de reguliere index?

afbeelding van Erik Aalbers

Beleggers willen hun rendement vaak vergelijken met een index. Deze fungeert meestal als benchmark (vergelijkingsmaatstaf). Voorbeeld van een benchmark kan de AEX zijn, maar ook de EuroSTOXX50, de MSCI Wereldindex of een obligatie index. Door het eigen rendement te vergelijken met een index kan een belegger zien of hij het beter of slechter doet dan die index. Met vaak als ‘conclusie’: “ik heb vorig jaar 10% rendement gehaald met mijn portefeuille, terwijl de AEX index slechts 7% deed”.

Maar wat zegt zo’n index eigenlijk? En wat heb je eraan om te weten of je het beter of slechter doet dan die index? En wat is een juiste index of benchmark?

De AEX bestaat traditioneel uit 25 namen en zou hiermee een weerspiegeling van de Nederlandse aandelenmarkt moeten zijn. Het is in ieder geval de meest gehanteerde index. Maar het is geen goede afspiegeling van de Nederlandse aandelenmarkt. De index wisselt nogal vaak van samenstelling, het dividend wordt niet in de index meegenomen, en er zijn slechts 7 aandelen die de gehele looptijd in de index vertegenwoordigd zijn : Ahold, Akzo, Heineken, Shell, Philips, Unilever en Aegon (de laatste werd na een paar maanden toegevoegd). Maar wie kent er nog Baan, DAF, Getronics, Gist Brocades, Hoogovens, KPNQuest of OCE? Ze maakten allemaal deel uit van de AEX index. Wanneer we nu de huidige stand van de AEX weerspiegelen aan de hoogste stand ooit bereikt, in september 2000, maken we feitelijk een ‘kromme’ vergelijking. De samenstelling was toen volledig anders dan nu. En hoeveel beleggers hebben nog een portefeuille waarvoor de AEX index een relevante benchmark is? Als het goed is niet veel…

En toch wordt de AEX als benchmark veelvuldig gebruikt. Door beleggers in Nederlandse aandelen, maar nog vreemder: beleggers spiegelen hun wereldwijd gespreide aandelenportefeuille met het grootste gemak aan de AEX, in plaats van bijvoorbeeld aan de MSCI wereld index. Maar waarom? Misschien omdat de AEX-index ‘dichtbij’ en herkenbaar is en dagelijks makkelijk te volgen? Maar maakt het dat een goede index? Nee.

Maar als de AEX niet goed genoeg is, wat is dan een betere index? De MSCI wereldindex? Ja, want in ieder geval breder gespreid en veel gebruikt. Maar het kan nog beter.

De laatste jaren zien we een groeiend aantal alternatieven in de markt ontstaan voor de reguliere indices. Vanwege onder andere bovengenoemde argumenten van spreiding, frequente wisseling, maar ook omdat de bestaande indices vaak geen recht doen aan bepaalde ontwikkelingen in de markt. De meeste reguliere indices zijn dan ook prijsgewogen en daarmee overwegen ze overgewaardeerde aandelen en onderwegen ze ondergewaardeerde aandelen. Ze zijn een beetje trend- of hypegevoelig.

Al deze alternatieve indices worden samengevoegd onder de noemer “smart index”, “alternative bèta”, “smart bèta” of “fundamental index”: allen begrippen om een index te duiden die qua samenstelling een andere aanpak heeft dan de reguliere (prijsgewogen) indices.

Om dit nader te verduidelijken geef ik een voorbeeld: Research Affiliates (Rafi) heeft diverse zogenaamde fundamentele indices samengesteld. Een index die aandelen niet weegt naar prijs, maar naar maatstaven als omvang van de onderneming, 5 jaars omzet, cash flow, winst en dividenden. Hiermee wordt een meer op fundamentele waarden gebaseerde index gecreëerd aldus Research Affiliates en een index die minder gebaseerd is op de korte termijn historie. Op basis van de (wetenschappelijk onderbouwde) research die ze hebben gedaan over een lange periode zijn de rendementen hoger dan voor een reguliere index. De rafi-indices hebben over het algemeen een overweging naar value, maar zijn geen specifieke value-indices.

Dit is slechts een voorbeeld van hoe een index op een andere wijze kan worden samengesteld. Er zijn ook diverse indices die gebaseerd zijn op bruto binnenlands product (GDP): hiermee geef je landen met een groter GDP (derhalve een grotere economie) een grotere weging in een index. Dit is niet per definitie het land met de grootste marktkapitalisatie op een beurs.

Al deze verschillende indices geven aan dat deze markt volop in ontwikkeling is. Zijn de reguliere indices, zoals de AEX, hiermee failliet verklaard? Nee, maar een belegger doet zichzelf te kort als hij de nieuwe ontwikkelingen op gebied van indices negeert. En sowieso zou de belegger niet voor de AEX als benchmark moeten kiezen.

 


Drs Erik Aalbers RBA is als Senior Vermogensbeheerder verbonden aan “Andreas Capital” (www.andreas-capital.com) en is eigenaar van “Aalbers Financial Services”. Deze op persoonlijke titel geschreven column dient uitsluitend als achtergrondinformatie en is nadrukkelijk niet bedoeld als beleggingsadvies. Tevens is deze column geen aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. U neemt te allen tijde zelf uw beslissingen en bent daar alleen zelf verantwoordelijk voor.


Ook interessant: