Geld speelt geen rol

afbeelding van Martine Hafkamp

Regeringsleiders roepen om het hardst dat zij handelend optreden en verandering zullen brengen, maar het zijn de voorzitters van de centrale banken die volgens de financiële markten werkelijk aan de knoppen zitten. Hun handelingen en uitlatingen worden dan ook op een goudschaaltje gewogen. 
 

Stimuleringsplannen

Wereldwijd hebben de overheden vele miljarden aan stimuleringsplannen opgetuigd om de economie uit het slop te trekken. Tot nu toe is dat geen onverdeeld succes gebleken en de begrotingstouwtjes moeten in de vorm van bezuinigingen worden aangetrokken. De automobielindustrie lijkt met behulp van allerlei tijdelijke subsidieregelingen van de ondergang gered, maar de consument lijkt nog niet echt over de streep getrokken om te gaan besteden. Gezien de onzekere tijden waarin we leven, worden veel uitgaven uitgesteld en zetten veel mensen hun geld liever op de spaarrekening. 
 

Randvoorwaarden Fed

Bernanke doet in ieder geval zijn uiterste best de ideale randvoorwaarden te creëren voor zowel consumeren als investeren. Nu het middel van renteverlagingen al enige tijd niet meer kan worden ingezet, is met de aankondiging van een tweede ronde van kwantitatieve verruiming plan B in werking getreden. De omvang van de maatregel is met 600 miljard dollar wat groter dan waar de markt rekening mee hield. In de poging de rente te verlagen en de inflatieverwachting op te krikken, zal de Fed maandelijks maximaal 75 miljard dollar aan staatsobligaties uit de markt halen. Door de staatsobligaties stapsgewijs op te kopen kan er tussentijds worden bijgestuurd en kan het inkoopprogramma desgewenst eerder worden stopgezet. 
 

Reactie centrale banken

De ECB, de Bank of England en de Bank of Japan, die afgelopen week eveneens bijeen kwamen, volgden geen van drieën het voorbeeld van de Fed. De Bank of England heeft al een opkoopprogramma van 200 miljard pond lopen en de Bank of Japan intervenieerde enkele weken geleden niet alleen op de valutamarkt, maar kondigde toen ook kwantitatieve verruiming aan. 

De ECB gaf geen enkele hint haar rentebeleid aan te passen dan wel meer geld het financiële systeem in te gaan pompen door staatsobligaties op te kopen. Daar is ook (nog) weinig aanleiding toe aangezien Brussel heeft besloten tot een permanent noodfonds voor de euro. Dan is het niet handig als de ECB dergelijke leningen in bezit heeft, hoe verleidelijk het ook zou zijn om met behulp van kwantitatieve verruiming de euro te verzwakken en de exportpositie van het Europese bedrijfsleven te versterken. 

Bernanke heeft wel voor deze weg gekozen, al verdedigt hij zijn handelen door erop te wijzen dat zijn primaire doelstellingen voor de Verenigde Staten prijsstabiliteit en maximale werkgelegenheid zijn. Dat maakt de stap naar verdere kwantitatieve verruiming voorbarig, aangezien de meest recente werkgelegenheidcijfers een forse banengroei rapporteerden. Bernanke bewijst naar eigen zeggen de rest van de wereld eveneens een dienst want: ‘een sterke Amerikaanse economie is niet alleen belangrijk voor de Amerikanen, maar ook voor de wereldeconomie’. Dat de huizenmarkt door de lage rente kan stabiliseren is mooi meegenomen. Onhandiger is het dat de Fed feitelijk de financier van de Amerikaanse overheid wordt, waardoor indirect dezelfde belangen zouden kunnen ontstaan. 
 

Mogelijke belangenverstrengeling

Het is niet moeilijk je van deze mogelijke belangenverstrengeling een voorstelling te maken. Door alle extra dollars die een weg zoeken naar een hoger rendement dan op eigen bodem te behalen is, kan de Amerikaanse munt verder verzwakken en dat heeft een positief effect op de export. Niet zo verwonderlijk dat bijvoorbeeld Brazilië, Duitsland en China kritiek hebben geuit. Een zwakkere dollar zou de Amerikanen wel heel goed uitkomen. Het plaatst het aandringen van de Amerikaanse overheid op een sterkere yuan in ieder geval in een ander daglicht.

 

Martine Hafkamp is directeur van Fintessa te Baarn, www.fintessa.nl

Deze column is geen advies.
Lees op hun site haar disclaimer.


Ook interessant: