Een fiscale afgrond?

afbeelding van Ype Schaap

Terwijl Griekenland beticht wordt van een onhoudbare financiële huishouding dreigt de financiële situatie in de Verenigde Staten ook uit de hand te lopen. Per 1 november was de Amerikaanse staatsschuld opgelopen tot ruim $16.000 miljard (!) en zal aan het einde van het jaar het toegestane kredietplafond van $16.380 miljard bereikt worden. Met enkele administratieve trucs, door bijvoorbeeld betalingen te doen uit het overheidspensioenfonds, is het voor de Amerikaanse regering echter mogelijk om het doorbreken van het kredietplafond tot maart uit te stellen. Maar de overschrijding van die bewuste $16.380 miljard is niet eindeloos uit te stellen omdat de Verenigde Staten dagelijks ongeveer $4 miljard tekort komt. In de Verenigde Staten kampt de overheid al jaren met enorme tekorten op zijn begroting waardoor de staatsschuld is geëxplodeerd tot ruim 100% van het bruto binnenlands product.

Maar niet alleen bereikt de Verenigde Staten binnenkort zijn kredietplafond, ook dreigen binnenkort allerlei verplichte fiscale maatregelen en bezuinigingen te gaan gelden indien de regering geen flinke verbetering van de begroting voor 2013 kan presenteren. Eén van de afspraken die Obama in 2010 met het congres maakte, naar aanleiding van een belastingverlaging, was dat de belastinginkomsten in 2013 ongeveer 20% hoger zouden moeten komen te liggen dan dat in 2012 het geval zou zijn. In de Budget Control Act van 2011 werd ook opgenomen dat de Amerikaanse overheidsuitgaven in 2013 beperkt zouden moeten dalen. Omdat de Republikeinen en de Democraten het in 2011 niet met elkaar eens konden worden, heeft men de noodzakelijke bezuinigingen voor zich uit geschoven en moet met de begroting van 2013 een oplossing komen. Als Obama geen begroting kan presenteren die voldoet aan eerdere afspraken dan zal de “Fiscal Cliff” met een pakket maatregelen ter waarde van $600 miljard automatisch in werking treden.

Om geen trits aan verplichte maatregelen afgekondigd te zien worden, dient Obama zijn tekort over 2013 met ongeveer de helft te verkleinen en zullen de begrote tekorten voor de komende 10 jaren met $7.100mrd verlaagd dienen te worden.

Obama komt nu voor een dilemma te staan. Hoe en waar moet er bezuinigd gaan worden en hoe kan dat politiek verkocht worden. Obama lijkt een “Grieks probleempje” te hebben. De Verenigde Staten heeft tussen 2009 en 2012 jaarlijks tussen de $1.100 miljard en $1.500 miljard aan tekorten gehad en heeft daardoor zijn staatsschuld met $5.300 miljard zien oplopen. Het laatste jaar waarin de Verenigde Staten een overschot op zijn begroting had, was 2001 terwijl het land destijds een staatsschuld van net onder de $5.500 miljard had. Zou men in de Verenigde Staten echter dit tempo van tekorten blijven aanhouden dan zal er eind 2016 ongeveer $22.000 miljard aan staatsschulden op de borden staan. De bedragen zijn duizelingwekkend en maken duidelijk dat Obama uitdagende problemen heeft. Obama denkt nu aan een flinke btw-verhoging van 15% naar 20% en ook wil hij de dividendbelasting van 15% naar 40% verhogen. Omdat Obama zijn begrotingspolitiek ook nog eens door het Congres, waar de Republikeinen het voor het zeggen hebben, moet loodsen, is er een kans dat er geen oplossing komt en Obama de fiscale afgrond in valt. De “Fiscal Cliff” zou de Verenigde Staten in 2013 in een recessie storten en de wereldeconomie een nieuw zeer groot probleem bezorgen.

Toch is er ook nog steeds een grote kans dat Obama er wel uitkomt en de begroting voor 2013 goedgekeurd krijgt waardoor de eventuele recessie niet zal gaan plaatsvinden. Het feit dat de Fed, ondanks de zorgen die Bernanke telkens uitspreekt over de fiscale afgrond, voor 2013 nog steeds gaat voor een groei van ergens tussen de 2,5% en 3% lijkt aan te geven dat de Fed rekening houdt met een oplossing. En het lijkt ook evident dat de Amerikanen kunnen bedenken dat een staatsschuld van $22.000 miljard in 2016 het land de afgrond in kan trekken en er dus een oplossing moet komen. De zeer lage rente zal de staatsschuld echter nog wel betaalbaar houden. In Japan is het ook die lage rente die de staatsschuld, die het dubbele (!) percentage van de Amerikaanse staatsschuld groot is, nog steeds financierbaar heeft gehouden. Echter een oplopende rente zou zowel Japan als de Verenigde Staten op de rand van een faillissement brengen en dat zullen centrale banken nooit toestaan. Eén conclusie kunnen we dus in ieder geval trekken en dat is dat de Amerikaanse rente de komende jaren niet omhoog zal gaan omdat de Fed dat simpelweg zal blokkeren. De ervaring heeft ons ook geleerd dat de politiek graag spelletjes speelt om vervolgens op het allerlaatste moment een oplossing te creëren. Door het enorme belang voor het land zullen de Democraten en Republikeinen er ongetwijfeld uit gaan komen en zullen we ons waarschijnlijk in januari al weer over hele andere zaken druk maken. Het is dus goed mogelijk dat we de komende 2 maanden vooral bezig zullen zijn met een “Fiscal Storm” in een glas water.

 

Ype Schaap was ten tijde van het schrijven van deze column portfoliomanager bij Antaurus te Baarn, www.antaurus.nl

Deze column is geschreven op persoonlijke titel en bedoeld als achtergrondinformatie over de financiële markten. Deze column is niet bedoeld als beleggingsadvies noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. Professioneel houdt Antaurus posities aan in veel Benelux-aandelen. Elk Benelux-aandeel wordt beschouwd als een potentieel interessante belegging en alles wat Schaap schrijft moet vanuit die optiek worden gelezen. Raadpleeg meerdere bronnen en neem zelf beslissingen. Antaurus B.V. staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB).


Ook interessant: