De verschijningsvormen van de zorgplicht

afbeelding van Jaap Penders

In mijn vorige artikel besprak ik de zorgplicht bij beleggingsdienstverlening. De zorgplicht strekt zich ook strekt tot bank– en verzekeringsproducten en andere diensten dan beleggingsdienstverlening. Ik zal dit kort bespreken.

De civielrechtelijke zorgplicht vloeit voort uit de bijzondere positie die de professionele dienstverlener, gegeven zijn deskundigheid, tegenover de particuliere cliënt inneemt en het vertrouwen dat de cliënt daaraan ontleent.1 De zorgplicht maakt de ongelijkheid in de relatie financiële dienstverlener en consument evenwichtiger en heeft als doel bescherming van de cliënt.

De omvang van de zorgplicht is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, waarin bijzondere betekenis aan de aard van de overeengekomen dienstverlening toekomt. De zorgplicht beperkt zich niet alleen tot beleggingsdienstverlening, maar strekt zich ook uit naar bank– en verzekeringsproducten en andere diensten. Aan de hand van jurisprudentie geef ik daarvan een voorbeeld.

Het meest actueel zijn beleggingsverzekeringen, ook wel woekerpolissen genaamd vanwege de hoge kostenstructuur van het product. Op de aanbieder van dit product en overigens ook de eventueel betrokken financieel adviseur rust een bijzondere zorgplicht. De omvang van de zorgplicht is mede afhankelijk van de (publiekrechtelijke) regels die ten tijde van het sluiten van de beleggingsverzekering op de verzekeraar van toepassing waren. De bijzondere zorgplicht van een verzekeraar strekt zich uit tot het informeren over de risico’s van het product, het geven van inzicht ten aanzien van de kosten en het rendement.2 Op de verzekeraar rust niet de plicht om een onderzoek te doen naar de financiële positie, beleggingsdoelstelling en ervaring (de ken uw cliënt plicht), maar zij moet in specifieke omstandigheden3, indien zij bekend is met de beleggingsdoelstelling, wel waarschuwen dat deze gelet op het koersrisico en de kosten niet zou kunnen worden gehaald.4

Ook voor bankproducten kan een zorgplicht op de bank rusten. In effectenlease uitspraken is uitgemaakt dat een aanbieder van een effectenlease product een bijzondere zorgplicht heeft. De zorgplicht strekt zich uit tot het indringend waarschuwen voor het risico van een restschuld alsmede de plicht om het aangaan van de overeenkomst te ontraden, indien de financiële draagkracht van de cliënt gezien de risico’s van de overeenkomst onvoldoende is.

Een voorbeeld van het verstrekken van een andere dienst dan een beleggingsdienst betreft het verstrekken van krediet. Ook op een kredietverstrekker rust een bijzondere zorgplicht. De kredietverstrekker moet informatie inwinnen over de financiële positie van de klant en het onverantwoord verstrekken van krediet tegengaan. De zorgplicht geldt ook bij de opzegging van een kredietrelatie en executie van zekerheden.

In de hierboven besproken voorbeelden gaat het steeds om de zorgplicht in de relatie tussen de bank en de cliënt. Een bank kan ook bij het verstrekken van zijn dienstverlening aan de klant onder omstandigheden ook een zorgplicht tegenover derden hebben. In mijn artikel van volgende maand vertel ik daar meer over.
 

1 Zie voor dit vertrouwen mijn artikel: De adviseur aansprakelijk zonder te adviseren.
2 Zie de uitspraak van het Hof Amsterdam van 26 juli 2011 (Aegon/Stichting Koersplan de weg kwijt; LJN: BR2836) en mijn artikel: Aegon koerst niet volgens plan.
3 Bijvoorbeeld indien bij dezelfde bank/verzekeraar een hypothecaire lening is afgesloten en de bedoeling is om daarmee de hypothecaire lening af te lossen.
4 Zie de tussenuitspraak van de geschillencommissie van het KiFiD van 13 mei 2013 (Nationale Nederlanden).


Jaap Penders is eigenaar van Penders Advocatuur (www.pendersadvocatuur.nl). Deze column is geschreven op persoonlijke titel. De column heeft een educatief doel. De daarin verstrekte informatie kan niet worden beschouwd als een juridisch advies in welke vorm dan ook. Hoewel de informatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, wordt geen garantie gegeven voor de juistheid en volledigheid van de informatie. Columnist heeft geen zeggenschap over de website van BeursEffecten. Columnist is niet aansprakelijk voor welke schade dan ook, direct of indirect, die op enige wijze ontstaat door en/of voortvloeit uit het gebruik van de column en (de informatie op) voornoemde website.


Ook interessant: